Home संपादकीय आता सवाल रोजीरोटीचाही आहे!

आता सवाल रोजीरोटीचाही आहे!


रवींद्र टाकसाळ

करोना व लॉकडाऊनमुळे असंघटित क्षेत्रातील व हातावर पोट असलेल्या कामगारांची परिस्थिती गंभीर झाली आहे. काम बंद आहे म्हणून हाती पैसा नाही आणि पैसा नाही म्हणून घरगाडा कसा हाकावा, घरातील चूल कशी पेटणार या प्रश्नांनी असंख्य कामगारांना, कष्टकऱ्यांना ग्रासले आहे. अनेकांनी मदतीचे हात पुढे केले असले, तरी त्यालाही मर्यादा आहेत. त्यामुळे या कामगारांसमोर अनेक प्रश्न उभे ठाकले आहेत.

सततचा दुष्काळाशी करावा लागत असलेला सामना, घरची आर्थिक परिस्थिती बेताची, गावाकडे कामधंदा मिळेना, या ना त्या कारणांमुळे ग्रामीण भागातून असंख्य नागरिक रोजीरोटीच्या निमित्ताने मुंबई, पुणे, औरंगाबादसह मोठ्या शहरात आले. मेहनत करू, पडले ते काम करू अशी जिद्द बाळगत काही वर्षात अनेकांनी आपले स्वप्न साकार केली आहेत, तर भविष्यात एक चांगले जीवन मिळेल, या आशेपोटी आजही असे असंख्य स्थलांतरीत नागरिकांचा जीवन संघर्ष सुरूच आहे. औरंगाबादचा विचार केला, तर औद्योगिक क्षेत्रात सुमारे सव्वा दोन लाखांच्यावर कामगार हे कंत्राटी किंवा हंगामी म्हणून काम करतात. कंत्राटदारांच्या मनात आले, तर त्यांना काम मिळते परिणामी त्यांच्या घरातील चूल पेटते. तर हजारोच्या संख्येने नाक्यावरील कामगारांना रोजच कामाचा शोध घ्यावा लागतो, ही परिस्थिती आहे. असे असतानाही आहे त्या परिस्थितीत त्याचे जीवन सुरळीत सुरू होते, तोच चीनपाठोपाठ आपल्या देशातही करोनाचा फैलाव झाला आणि हा फैलाव रोखण्यासाठी करावे लागले.

करोनाचा प्रादुर्भाव होऊ नये, यासाठी अत्यावश्यक सेवा वगळता सर्वत्र लॉकडाऊन करण्यात आले आहे. त्यामुळे उत्पादन ठप्प झाले औद्योगिक क्षेत्रातील रोज यंत्राची फिरणारी चाके थांबली, चिमण्यातून निघणारा धूर काही दिवसापासून बंद झाला आहे. बांधकाम क्षेत्रातील सर्व कामे ठप्प झाली असून यासह सर्वच क्षेत्रावर करोनाचे मोठे सावट निर्माण झाले आहे. या संकटकालीन परिस्थितीत या कामगारांची अवस्था अधिकच बिकट झाली आहे. काम नसल्याने हाती पैसा नाही आणि पैसा नाही म्हणून घरगाडा कसा हाकणार, मुलाबाळांना काय खाऊ घालायचे, असे प्रश्न त्यांच्यासमोर पडले आहेत. त्यात औद्योगिक क्षेत्रात काम करणारे बहुतेक कामगार हे बाहेरगाव वा परराज्यातील आहेत. लॉकडाऊन असल्यामुळे गावी जात येत नाही, तर येथे खाण्यासाठी पैसा हाती नाही, अशा कठीण काळातून त्यांना जावे लागत आहे. नाही म्हणाला त्यांच्यासाठी अनेकांनी मदतीचे हात पुढे केले आहे. फूड पॅकेट, किराणा साहित्याचे किट वाटप केले जात आहे. परंतु ही मदत सर्वदूर होत आहे, असे नाही. तर सर्वांकडेच रेशनकार्ड आहे, असेही नाही.

हातचे काम थांबले असून, जवळील पैसेही संपत चालले आहेत. पोटाची भूक भागवायची आहे. औषधपाण्याचा खर्च आहे. घरभाडे, तिखट, मीठ, तेल, भाजी याची तरी जोडणी करायची आहे. घरातून बाहेर पडायचं नाही, करोनाच्या साथीतून वाचायचं आहे, ही गोष्ट मान्य केली, तरीही कुटुंब सावरण्यासाठी जगायचं देखील आहे, ही गोष्ट कशी साध्य करायची, असा प्रश्न या कामगारांच्या चेहऱ्यावर स्पष्टपणे दिसून येत आहे. कंत्राटी तसेच नाक्यावरील कामगारांसह घरेलू कामगार, बांधकाम मजूरांसह अन्य असंघटित कामगारांसह फुटकळ विक्रेत्यांची, रिक्षाचालकांची परिस्थितीही यापेक्षा काही वेगळी नाही.

करोना प्रादुर्भावावरील प्रतिबंधात्मक उपाययोजनांमुळे अनुपस्थित राहिलेल्या कामगार, कर्मचाऱ्यांचे रोजगार-वेतन कपात करू नये, असे निर्देश कामगार विभागाने दिले आहेत. मात्र, असे असतानाही सर्वांनाच वेतन मिळेल का, याची शक्यता नाही,अशी भीती कामगार नेत्यांनी व्यक्त केली आहे. त्यात गंभीर परिस्थिती कंत्राटी कामगारांची आहे. यासह घरेलू कामगार, बांधकाम कामगार यांना ठेकेदाराकडून पगार मिळेल का, असा प्रश्न त्यांनी उपस्थित केला आहे. त्यामुळे परिस्थिती पुढे अधिक बिकट होईल, त्यात आधीपासून असलेला ‘स्लो-डाऊन’ त्यात करोनाचे हे संकट यामुळे आहे तो रोजगार हातचा जाईल का, अशी भीतीही कामगारवर्गात वाढत असून आर्थिक अडचणींसह मानसिक ताणतणावाचा सामनाही या कामगारांना करावा लागत असल्याचे कामगार नेत्यांनी सांगितले.

इमारत व अन्य बांधकाम कामगार अडचणीत सापडले, म्हणून मदतीसाठी शासनाने हात पुढे करत महिन्याकाठी दोन हजार रुपये देण्याचा निर्णय घेतला आहे. मात्र, अटी शर्तींमुळे सर्व बांधकाम कामगारांना त्याचा काही लाभ होताना दिसत नाही. औरंगाबाद विभागात मार्चअखेर नोंदीत बांधकाम कामगारांची संख्या ९९ हजार ५३४आहे. तर त्यापैकी नूतनीकरण केलेल्या कामगारांची संख्या २५ हजारांच्या घरात आहे. शासनाच्या आदेशाप्रमाणे नुतनीकरण केलेले अर्थात सक्रिय (जिवीत) असलेल्या कामगारांनाच हे अर्थसहाय्य केले जात आहे. त्यामुळे बांधकाम कामगार असूनही जवळपास ७४ हजारांच्या वर कामगारांना केवळ नुतनीकरण नसल्यामुळे मदतीपासून वंचित राहावे लागत आहे.

आज ना उद्या करोनाचे संकट दूर होईल. परिस्थिती सर्वसामान्य होईल, मात्र या कामगारांवर आलेले संकट कसे दूर होणार हाच खरा प्रश्न आहे. रोजीरोटीचा प्रश्न असणारे हे कामगार लाखोंच्या घरात असेल, तरी ते असंघटित आहेत. त्यामुळे त्यांचा कोठेही आवाज नाही. सध्या जीवन जगण्यासाठी त्यांना मोठी धडपड करावी लागत आहे, रोज त्यांचा आक्रोश सुरू आहे. त्यामुळे किमान पुढील काळात तरी त्यांना सामाजिक सुरक्षा प्रदान व्हावी, रोजीरोटीचा कोठेही प्रश्न निर्माण होणार नाही, यासाठी तातडीने ठोस पावले उचलणे गरजेचे आहे. अन्यथा ‘करोना’च्या संकटापेक्षा पुढे सामाजिक परिस्थिती बिकट झाल्याशिवाय राहणार नाही.



Source link

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Most Popular

India vs Australia: ऑस्ट्रेलियात भारतीय संघाला झाला दंड; केली ही चूक! – india tour of australia 2020 india vs australia team india fined for...

सिडनी: ऑस्ट्रेलिया दौऱ्यावर असलेल्या भारतीय संघाला पहिल्यास सामन्यात पराभव स्विकारावा लागला. सिडनी क्रिकेट मैदानावर झालेल्या सामन्यात ऑस्ट्रेलियाने भारताचा ६६ धावांनी पराभव केला आणि...

Recent Comments